Người sa sút trí tuệ cần điều kiện chăm sóc khác hẳn nhóm còn lại, và đây là chỗ nhiều gia đình chọn nhầm vì cơ sở nào cũng nói là có nhận. Bài này liệt kê những gì cần kiểm tra thật.
Vì sao nhóm này khác
Người bệnh không nhớ được hướng dẫn, có thể đi lạc, có thể kích động vào những thời điểm nhất định, và phản ứng rất mạnh với thay đổi môi trường. Những điều bình thường với người khác lại có thể gây hoảng loạn ở đây.
Vì vậy chăm sóc nhóm này đòi hỏi kỹ thuật riêng, không chỉ là lòng tốt.
Nhân viên được đào tạo thế nào
Đây là câu hỏi quan trọng nhất. Hãy hỏi cụ thể:
- Nhân viên có được tập huấn riêng về chăm sóc người sa sút trí tuệ không.
- Ai dạy, nội dung gì, bao lâu tập huấn lại.
- Khi người bệnh kích động thì nhân viên được hướng dẫn làm gì.
- Khi người bệnh từ chối tắm hoặc từ chối ăn thì xử lý thế nào.
- Khi người bệnh hỏi đi hỏi lại một câu thì nhân viên làm gì.
Câu trả lời cho ba câu cuối cho bạn biết rất nhiều. Nơi hiểu nghề sẽ nói về việc tìm nguyên nhân đằng sau hành vi, chuyển hướng nhẹ nhàng, điều chỉnh môi trường. Nơi không hiểu sẽ nói về việc khống chế.
Cách xử lý kích động
Hãy hỏi thẳng cơ sở có dùng biện pháp cưỡng chế thân thể không, trong trường hợp nào, và ai quyết định. Đây là vấn đề nhạy cảm nhưng bắt buộc phải hỏi.
Về thuốc, hãy hỏi ai kê, bác sĩ nào theo dõi, và gia đình có được thông báo khi thay đổi thuốc không. Đừng tự tìm hiểu hay đề xuất thuốc — hãy trao đổi với bác sĩ đang điều trị cho cha mẹ.
Thiết kế chống đi lạc
- Cửa ra vào có kiểm soát không, kiểm soát bằng cách nào.
- Có khu vực ngoài trời an toàn để người bệnh đi lại tự do không.
- Lối đi có thiết kế vòng để người bệnh đi mà không bị bế tắc không.
- Có xảy ra trường hợp đi lạc chưa, xử lý ra sao.
Điểm về khu ngoài trời an toàn rất quan trọng. Nhiều người bệnh có nhu cầu đi lại liên tục, và việc bị nhốt trong nhà làm tăng kích động.
Môi trường dễ định hướng
Người sa sút trí tuệ khó nhận biết không gian. Những chi tiết sau giúp họ tự chủ hơn:
- Cửa phòng có dấu hiệu nhận biết riêng, ví dụ ảnh của chính người ở.
- Nhà vệ sinh dễ tìm, có chỉ dẫn bằng hình.
- Ánh sáng đủ, không có vùng tối gây sợ.
- Không dùng sàn có hoa văn mạnh vì dễ gây ảo giác về độ cao.
- Không gian yên, không ồn liên tục.
Tiếng ồn liên tục là yếu tố làm tăng kích động mà ít người nghĩ tới.
Giữ nếp sinh hoạt ổn định
Người bệnh thích nghi kém với thay đổi. Hãy hỏi cơ sở có giữ nếp sinh hoạt cố định không, và người chăm có phải người quen thuộc không.
Nhân viên thay đổi liên tục là vấn đề lớn với nhóm này, lớn hơn nhiều so với nhóm khác.
Buổi chiều muộn
Nhiều người bệnh kích động hơn vào chiều tối. Hãy hỏi cơ sở có nhận thấy điều này không và họ làm gì trong khung giờ đó. Tốt nhất là quay lại thăm vào đúng giờ này để tự quan sát.
Hoạt động phù hợp
Hoạt động cho nhóm này không giống nhóm khác. Nó nên đơn giản, quen thuộc, không có đúng sai, và nối với ký ức cũ: gấp khăn, xếp đồ, nghe nhạc thời trẻ, xem ảnh cũ, làm vườn nhẹ.
Hãy hỏi cơ sở tổ chức gì cho nhóm này và quan sát xem thực tế có diễn ra không.
Ăn uống
Người bệnh có thể quên ăn, quên cách dùng đũa thìa, hoặc từ chối ăn. Hãy hỏi cơ sở xử lý thế nào, có kiên nhẫn giúp không, có theo dõi cân nặng không.
Sụt cân ở nhóm này là dấu hiệu cần chú ý và nên trao đổi với bác sĩ.
Khu riêng hay hoà chung
Nhiều cơ sở có khu riêng cho nhóm này với thiết kế và nhân sự phù hợp. Nhìn chung khu riêng phù hợp hơn, nhưng đừng chỉ tin vào cái tên. Hãy vào xem thật và kiểm tra những điểm đã nêu ở trên.
Một khu gọi là chăm sóc trí nhớ nhưng không có gì khác ngoài cửa khoá thì không phải điều bạn cần.
Thông tin bạn nên cung cấp cho cơ sở
- Thói quen sinh hoạt cả ngày của cha mẹ.
- Những việc và những âm thanh làm cha mẹ khó chịu.
- Những thứ làm cha mẹ dễ chịu: bài hát, món ăn, câu chuyện.
- Tên người thân và những ký ức cha mẹ hay nhắc.
- Nghề nghiệp cũ và sở thích cũ.
- Cách gọi cha mẹ mà họ đáp lại.
Bản ghi này giúp nhân viên rất nhiều, nhất là trong những lúc người bệnh hoảng.
Thăm nom khi cha mẹ không còn nhận ra bạn
Nhiều người con ngừng thăm vì thấy vô nghĩa. Nhưng cảm giác quen thuộc và an toàn vẫn còn kể cả khi tên tuổi đã mất. Hãy tiếp tục tới, ngồi cùng, nắm tay, hát bài cha mẹ thuộc.
Đừng hỏi cha mẹ có nhớ con không, vì câu đó tạo áp lực. Hãy tự giới thiệu nhẹ nhàng mỗi lần tới.
Dấu hiệu nơi đó không phù hợp
- Nói về người bệnh bằng giọng khó chịu trước mặt họ.
- Dùng biện pháp cưỡng chế thân thể như chuyện thường ngày.
- Người bệnh bị để ngồi một chỗ cả ngày.
- Không trả lời được câu hỏi về đào tạo nhân viên.
- Không có không gian an toàn để đi lại.
Tóm lại
Với người sa sút trí tuệ, hãy kiểm tra ba thứ trước tiên: nhân viên có được đào tạo riêng không, môi trường có an toàn và dễ định hướng không, và cách cơ sở xử lý kích động là gì. Hỏi rõ về biện pháp cưỡng chế, cung cấp bản ghi thói quen của cha mẹ, và tiếp tục thăm nom kể cả khi cha mẹ không còn nhận ra bạn.
Câu hỏi thường gặp
Cơ sở thông thường có nhận người sa sút trí tuệ không?
Nhiều nơi có nhận nhưng không phải nơi nào cũng đủ điều kiện. Hãy hỏi cụ thể về đào tạo nhân viên, thiết kế chống đi lạc và cách xử lý kích động.
Điều gì quan trọng nhất ở nhóm này?
Nhân viên được đào tạo đúng cách và môi trường ổn định. Cách ứng xử của nhân viên ảnh hưởng tới hành vi của người bệnh nhiều hơn mọi thứ khác.
Có nên chọn nơi có khu riêng cho nhóm này không?
Thường là nên, vì khu riêng có thiết kế và nhân sự phù hợp. Nhưng hãy kiểm tra thực tế chứ đừng chỉ tin vào tên gọi của khu.
Người bệnh không nhận ra con cái thì còn nên thăm không?
Vẫn nên. Cảm giác quen thuộc và an toàn vẫn còn kể cả khi trí nhớ về tên tuổi đã mất. Sự có mặt của bạn vẫn có ý nghĩa.