Phần lớn gia đình bắt đầu bằng câu hỏi một tháng bao nhiêu tiền, và nhận được một con số. Vài tháng sau họ phát hiện con số thật cao hơn đáng kể. Bài này liệt kê đầy đủ các khoản để bạn tính đúng ngay từ đầu.
Vì sao con số ban đầu thường thiếu
Không hẳn vì cơ sở giấu. Mức phí cơ bản là mức cho một người ở tình trạng trung bình, còn thực tế mỗi người cần thêm những thứ khác nhau. Vấn đề là ít gia đình hỏi đủ để biết mình thuộc nhóm nào.
Nhóm chi phí khi ở cơ sở
Phí cơ bản hằng tháng. Bao gồm chỗ ở, ăn uống, chăm sóc cá nhân mức cơ bản, vệ sinh phòng, giặt giũ, hoạt động chung.
Phụ thu theo loại phòng. Phòng riêng đắt hơn phòng chung đáng kể. Hãy hỏi chênh lệch cụ thể.
Phụ thu theo mức chăm sóc. Người cần giúp nhiều hơn thường phải trả thêm. Hãy hỏi có mấy mức, mỗi mức chênh bao nhiêu, và ai đánh giá.
Vật tư tiêu hao. Tã, khăn ướt, găng tay, dung dịch vệ sinh. Khoản này nhỏ mỗi lần nhưng cộng lại hằng tháng không nhỏ.
Thuốc và vật tư y tế. Tuỳ tình trạng từng người.
Dịch vụ y tế thêm. Thay băng, chăm sóc vết thương, vật lý trị liệu, đo các chỉ số thường xuyên.
Đưa đi khám. Xe, người đi cùng, thời gian chờ. Hãy hỏi tính thế nào.
Chế độ ăn riêng. Ăn xay, ăn qua ống, chế độ cho người tiểu đường.
Dịch vụ cá nhân. Cắt tóc, làm móng, giặt riêng.
Phí giữ chỗ khi nằm viện. Nhiều nơi vẫn thu một phần khi người ở đi viện.
Tiền đặt cọc. Hỏi rõ mức, điều kiện hoàn lại và thời gian hoàn.
Nhóm chi phí khi chăm tại nhà
Tiền công người chăm. Theo giờ, theo ca, hay ở lại toàn thời gian — ba mức rất khác nhau.
Ăn ở cho người chăm nếu ở lại.
Cải tạo nhà. Tay vịn, chống trơn, mở rộng cửa nhà vệ sinh, làm dốc thay bậc.
Thiết bị. Giường y tế, đệm chống loét, xe lăn, ghế tắm, khung tập đi.
Vật tư tiêu hao. Tương tự như ở cơ sở.
Dịch vụ y tế tại nhà. Điều dưỡng tới nhà, vật lý trị liệu tại nhà.
Chi phí khám chữa bệnh. Khám định kỳ, xét nghiệm, thuốc.
Chi phí ẩn. Thu nhập mất đi nếu một người trong nhà phải giảm giờ làm hoặc nghỉ việc để chăm.
Khoản cuối là khoản lớn nhất và ít được tính nhất. Khi so sánh chăm tại nhà với đưa vào cơ sở, bỏ qua nó là so sai.
Cách hỏi cho ra tổng phí thật
- Mô tả đúng tình trạng của cha mẹ, đừng nói chung chung.
- Hỏi với tình trạng như vậy thì mức phí là bao nhiêu.
- Hỏi những gì nằm trong mức đó và những gì tính thêm.
- Xin bảng giá dịch vụ phát sinh bằng văn bản.
- Hỏi trung bình một người như cha mẹ tôi tốn thêm khoảng bao nhiêu mỗi tháng.
- Hỏi hoá đơn tháng vừa rồi của một người tương tự là bao nhiêu.
Hai câu cuối thường cho con số sát thực tế nhất.
Tính cả phần tăng theo thời gian
Tình trạng người cao tuổi thường nặng dần, nghĩa là chi phí tăng dần. Hãy hỏi mức phí ở các bậc chăm sóc cao hơn để hình dung được mức trần.
Ngoài ra còn tăng giá chung hằng năm. Hãy hỏi mức tăng ba năm gần nhất.
Lập bảng so sánh
Khi cân nhắc nhiều phương án, hãy lập bảng liệt kê mọi khoản của từng phương án theo cùng một mẫu. So mức phí cơ bản giữa các nơi là so sai vì mỗi nơi gộp khác nhau.
Bàn chuyện tiền giữa anh chị em
Hãy làm rõ từ đầu: cha mẹ có nguồn nào, mỗi người con đóng góp bao nhiêu, ai giữ và ai chi, ghi chép thế nào. Sự mơ hồ ở đây là nguyên nhân của phần lớn xích mích về sau.
Nên có một người phụ trách sổ sách và báo lại định kỳ cho cả nhà.
Nguồn chi trả
- Lương hưu và các khoản trợ cấp của cha mẹ.
- Tiết kiệm của cha mẹ.
- Thu nhập từ tài sản cho thuê.
- Đóng góp của các con.
- Bảo hiểm y tế cho phần khám chữa bệnh.
Về phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế, hãy hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm hoặc bệnh viện, vì quy định có thay đổi theo thời gian và theo từng loại dịch vụ.
Dự phòng
Nên có khoản dự phòng cho ba tình huống: tình trạng nặng lên đột ngột, phải nằm viện dài ngày, và phải chuyển cơ sở. Cả ba đều tốn thêm đáng kể trong thời gian ngắn.
Đừng chọn theo giá rẻ nhất
Chi phí quá thấp so với mặt bằng thường có nguyên nhân: thiếu người, thiếu chuyên môn, hoặc cắt giảm những thứ không thấy ngay. Hãy hỏi vì sao nơi đó rẻ hơn và kiểm tra bằng những tiêu chí chăm sóc cụ thể.
Cũng đừng cho rằng đắt là tốt
Giá cao thường phản ánh cơ sở vật chất và vị trí hơn là chất lượng chăm sóc. Hãy đánh giá bằng tỉ lệ nhân viên, trình độ đào tạo và quy trình, không bằng vẻ ngoài.
Theo dõi hoá đơn hằng tháng
Hãy đọc hoá đơn từng tháng và hỏi ngay khi có khoản lạ. Việc này vừa kiểm soát chi phí vừa cho bạn biết tình trạng của cha mẹ đang thay đổi thế nào — chi phí vật tư tăng đột ngột thường là dấu hiệu sức khoẻ đi xuống.
Tóm lại
Mức phí quảng cáo hiếm khi là tổng phí thật. Hãy mô tả đúng tình trạng của cha mẹ khi hỏi giá, xin bảng giá phát sinh bằng văn bản, hỏi hoá đơn thực tế của một người tương tự, và tính cả phần tăng theo thời gian. Khi so sánh chăm tại nhà với cơ sở, nhớ tính cả thu nhập mất đi của người chăm.
Câu hỏi thường gặp
Mức phí quảng cáo có phải tổng phí không?
Thường không. Nhiều khoản như tã, thuốc, vật tư y tế, chăm sóc riêng khi nặng hơn được tính thêm. Hãy yêu cầu bảng giá đầy đủ bằng văn bản.
Khoản nào hay bị bỏ sót nhất khi tính?
Vật tư tiêu hao hằng tháng, chi phí đưa đi khám bệnh, và khoản tăng khi tình trạng sức khoẻ nặng lên.
Chăm tại nhà có rẻ hơn không?
Không nhất định. Nếu cần người chăm nhiều giờ mỗi ngày hoặc cần cải tạo nhà thì tổng chi phí có thể ngang hoặc cao hơn.
Nên dự phòng bao nhiêu?
Không có con số chung, nhưng nên tính thêm phần dự phòng cho trường hợp tình trạng nặng lên và cho việc tăng giá hằng năm.