Chuẩn bị cho tuổi già của chính mình từ tuổi năm mươi

Người đang chăm cha mẹ thường có một suy nghĩ thoáng qua rồi gạt đi: rồi mình sẽ thế nào. Đây là suy nghĩ đáng dừng lại, vì phần lớn những gì làm cho tuổi già dễ chịu hơn đều phải chuẩn bị từ trước.

Sức khoẻ là nền tảng

Không có yếu tố nào quyết định mức độ độc lập ở tuổi già bằng sức khoẻ và khả năng vận động. Những việc làm từ tuổi trung niên còn kịp tạo khác biệt:

• Duy trì vận động đều đặn, kết hợp cả đi bộ lẫn các bài tăng sức cơ.
• Giữ cân nặng hợp lý.
• Khám sức khoẻ định kỳ và xử lý sớm các vấn đề phát hiện được.
• Theo dõi các chỉ số mà bác sĩ dặn.
• Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia.
• Ngủ đủ.
• Chăm sóc răng miệng.
• Kiểm tra mắt và tai định kỳ.

Điểm về sức cơ đáng nhấn mạnh. Mất khối cơ là nguyên nhân chính khiến người cao tuổi dễ ngã và mất khả năng tự chủ. Hãy hỏi bác sĩ hoặc người có chuyên môn về chương trình phù hợp với mình.

Phòng ngã từ sớm

Nghe lạ khi còn khoẻ, nhưng khả năng thăng bằng suy giảm dần và tập được. Các bài tập thăng bằng, giữ thị lực tốt, và chú ý tới tác dụng phụ của thuốc là những việc nên bắt đầu sớm.

Tài chính

• Ước lượng nhu cầu chi tiêu khi không còn thu nhập từ công việc.
• Xây dựng khoản tiết kiệm dài hạn.
• Tính tới cả chi phí chăm sóc y tế và chăm sóc dài hạn, không chỉ chi phí sinh hoạt.
• Duy trì bảo hiểm y tế liên tục.
• Hạn chế nợ dài hạn kéo sang tuổi nghỉ hưu.
• Đa dạng nguồn thu nếu có thể.

Khoản dễ bị bỏ sót nhất là chi phí chăm sóc dài hạn. Người ta thường tính tiền ăn ở mà quên rằng giai đoạn cần người chăm có thể kéo dài nhiều năm.

Nhà ở

Đây là việc dễ làm khi còn khoẻ và rất khó khi đã yếu. Hãy cân nhắc:

• Nhà hiện tại có phù hợp khi đi lại khó không: cầu thang, ngưỡng cửa, nhà vệ sinh.
• Có cải tạo được không, chi phí bao nhiêu.
• Vị trí có thuận tiện cho việc đi khám, đi chợ, gặp người không.
• Có gần người thân hoặc gần cộng đồng quen không.
• Nếu định chuyển, nên chuyển khi còn đủ sức thích nghi với nơi mới.

Nhiều người trì hoãn việc này tới khi đã ngã một lần, và lúc đó mọi lựa chọn đều gấp gáp.

Quan hệ xã hội

Đây là phần hay bị bỏ qua nhất và không mua được bằng tiền. Mạng lưới bạn bè phải được duy trì liên tục chứ không tạo ra được vào lúc cần.

• Giữ liên lạc với bạn bè cũ.
• Tham gia ít nhất một nhóm hoạt động thường xuyên.
• Kết bạn với người ở nhiều lứa tuổi, không chỉ cùng lứa.
• Quen biết hàng xóm.
• Xây dựng những mối quan hệ không phụ thuộc vào công việc.

Điểm áp chót quan trọng vì bạn cùng lứa cũng sẽ yếu đi hoặc mất dần.

Có việc để làm sau khi nghỉ hưu

Mất nếp sinh hoạt và mất vai trò là hai cú sốc lớn khi nghỉ hưu. Hãy chuẩn bị trước:

• Nuôi một sở thích thật sự, không chỉ nói cho có.
• Cân nhắc công việc bán thời gian hoặc tư vấn nếu muốn.
• Tham gia hoạt động cộng đồng, thiện nguyện.
• Học một thứ mới.
• Có lịch sinh hoạt hằng tuần cố định.

Giữ đầu óc hoạt động

Học thứ mới, đọc, chơi những trò đòi hỏi suy nghĩ, và duy trì giao tiếp đều là những việc có ích. Quan trọng là duy trì lâu dài chứ không phải làm từng đợt.

Kỹ năng công nghệ

Đây là việc nên làm sớm chứ đừng đợi. Biết dùng điện thoại thông minh, gọi video, tra cứu thông tin, và thực hiện các giao dịch cơ bản giúp người cao tuổi giữ được sự độc lập và kết nối.

Học khi còn dễ tiếp thu hơn nhiều so với học lúc đã lớn tuổi và ngại.

Giấy tờ và pháp lý

• Sắp xếp giấy tờ gọn gàng và cho người tin cậy biết nơi cất.
• Cân nhắc các thủ tục pháp lý cần làm khi còn minh mẫn — hãy hỏi người có chuyên môn.
• Ghi lại mong muốn của mình về điều trị trong các tình huống bệnh nặng.
• Nói rõ với con cái về những mong muốn đó.

Làm sớm là món quà cho con cái, vì nó giúp họ không phải quyết định trong hoang mang.

Nói chuyện với con cái

Đừng để con cái phải đoán. Hãy nói rõ khi bạn còn khoẻ:

• Bạn muốn sống ở đâu khi cần được chăm sóc.
• Điều gì quan trọng nhất với bạn.
• Bạn mong muốn gì về điều trị y tế.
• Tình hình tài chính và giấy tờ của bạn thế nào.

Nhiều người ngại vì sợ con cái nghĩ mình bi quan. Nhưng chính sự rõ ràng này mới là điều giúp con cái nhất.

Chuẩn bị tinh thần cho việc nhận giúp đỡ

Một trong những điều khó nhất ở tuổi già là chấp nhận mình cần người khác giúp. Người quen cho đi mà không quen nhận thường khổ hơn trong giai đoạn này.

Hãy tập dần: nhờ giúp những việc nhỏ, chấp nhận lời đề nghị giúp đỡ, và hiểu rằng việc để người khác chăm mình cũng là cho họ cơ hội.

Đừng dồn hết vào con cái

Con cái có cuộc sống và giới hạn riêng. Việc chuẩn bị tài chính, nhà ở và quan hệ xã hội cho bản thân là cách giảm gánh nặng cho họ, và cũng là cách giữ được sự tự chủ của chính mình.

Xem lại kế hoạch định kỳ

Hãy xem lại mỗi vài năm: sức khoẻ thế nào, tài chính đang đi đúng hướng không, nhà ở còn phù hợp không, quan hệ xã hội có bị thu hẹp không.

Tóm lại

Hãy ưu tiên sức khoẻ và khả năng vận động vì đó là thứ quyết định mức độ độc lập. Tính chi phí chăm sóc dài hạn chứ không chỉ chi phí sinh hoạt. Giải quyết chuyện nhà ở khi còn khoẻ, duy trì mạng lưới bạn bè liên tục, học kỹ năng công nghệ sớm, và nói rõ mong muốn của mình với con cái.

Câu hỏi thường gặp