Giữ phẩm giá cho cha mẹ khi phải nhờ người khác giúp

Trong tất cả những mất mát của tuổi già, thứ khó chấp nhận nhất thường không phải là đau đớn hay bệnh tật, mà là phải nhờ người khác giúp những việc riêng tư nhất. Một người từng nuôi cả gia đình nay phải để người khác tắm cho mình — đó là một sự đảo lộn rất lớn.

Cách người chăm hành xử trong những khoảnh khắc đó quyết định cha mẹ bạn thấy mình vẫn là người lớn hay đã thành một việc phải làm.

Cách nói chuyện

• Gọi đúng tên và đúng vai vế mà họ quen.
• Đừng dùng giọng nựng như nói với trẻ con.
• Nói với cha mẹ, không nói về cha mẹ khi họ có mặt.
• Ngồi xuống ngang tầm mắt thay vì đứng nói xuống.
• Nói chậm và rõ nếu cha mẹ nghe kém, nhưng đừng hét.
• Cho cha mẹ thời gian trả lời, đừng nói hộ.

Điểm thứ ba rất hay bị vi phạm. Việc hai người con đứng cạnh giường bàn về cha mẹ như thể họ không tồn tại là chuyện xảy ra hằng ngày.

Hỏi trước khi làm

Mọi thao tác chạm vào người đều nên được báo trước: bây giờ con lau lưng cho mẹ nhé, con nâng chân bố lên nhé. Nghe đơn giản nhưng đây là ranh giới giữa chăm sóc một con người và xử lý một cơ thể.

Điều này đúng cả với người không còn đáp lời được.

Hỗ trợ vệ sinh cá nhân

• Đóng cửa, kéo rèm, giữ riêng tư.
• Che những phần cơ thể không cần lộ ra.
• Chuẩn bị sẵn mọi thứ để không phải bỏ đi giữa chừng.
• Làm gọn gàng, không kéo dài không cần thiết.
• Để cha mẹ tự làm phần nào họ còn làm được.
• Không tỏ thái độ khó chịu, kể cả khi mệt.
• Không bình luận về cơ thể hay về mùi.

Với nhiều người, việc để con cái khác giới hỗ trợ là rất khó. Hãy hỏi mong muốn của cha mẹ và sắp xếp phù hợp nếu có thể.

Giữ quyền quyết định những việc nhỏ

Khi mất khả năng quyết định những việc lớn, những việc nhỏ trở nên quan trọng hơn:

• Hôm nay mặc áo nào.
• Ăn món gì trước.
• Tắm bây giờ hay lát nữa.
• Ngồi ở đâu, xem gì, nghe gì.
• Có muốn ra ngoài không.

Hãy đưa ra lựa chọn thay vì ra quyết định thay. Ngay cả khi lựa chọn chỉ có hai, việc được chọn vẫn có ý nghĩa.

Đừng làm thay những gì cha mẹ còn làm được

Vì thương và vì sốt ruột, người nhà hay làm thay hết cho nhanh. Kết quả là cha mẹ mất khả năng nhanh hơn và mất luôn cảm giác mình còn có ích.

Hãy kiên nhẫn chờ, kể cả khi chậm. Thời gian bạn tiết kiệm được không đáng với thứ cha mẹ mất đi.

Giữ cho cha mẹ có vai trò

• Hỏi ý kiến cha mẹ về chuyện gia đình.
• Giao việc nhỏ trong khả năng.
• Nhờ cha mẹ kể chuyện xưa cho con cháu nghe.
• Nhờ cha mẹ dạy cháu một điều gì đó.
• Kể cho cha mẹ nghe chuyện của mình, đừng chỉ hỏi thăm.

Diện mạo

Được sạch sẽ và tươm tất ảnh hưởng tới cảm giác về bản thân nhiều hơn người ta nghĩ:

• Quần áo sạch, vừa vặn, hợp thời tiết.
• Tóc gọn, râu cạo, móng tay cắt.
• Cho cha mẹ chọn quần áo.
• Giữ những thói quen về diện mạo mà cha mẹ vẫn có.

Với người từng chú trọng vẻ ngoài, việc bị để luộm thuộm là một mất mát thật sự.

Với người sa sút trí tuệ

Kể cả khi trí nhớ đã giảm nhiều, cảm nhận về việc bị coi thường hay được tôn trọng vẫn còn. Hãy tiếp tục giới thiệu tên mình, báo trước mỗi thao tác, nói chuyện bình thường, và tránh tranh cãi hay sửa lưng.

Đừng hỏi những câu kiểm tra trí nhớ như bố có nhớ con là ai không, vì nó tạo áp lực và cảm giác thất bại.

Khi cha mẹ khó tính hoặc giận dữ

Đằng sau đó thường là sự bất lực, nỗi sợ, hoặc cơn đau chưa được xử lý. Hãy tìm nguyên nhân thay vì đáp lại bằng sự bực bội, và trao đổi với bác sĩ nếu có thay đổi tính tình rõ rệt.

Khi có người ngoài chăm

Hãy nói rõ với người chăm về những nguyên tắc này, và quan sát cách họ làm. Nhân viên hoặc người giúp việc tốt về kỹ thuật nhưng thiếu tôn trọng vẫn là vấn đề cần trao đổi.

Đồng thời hãy đối xử với người chăm một cách tôn trọng — cách bạn đối xử với họ ảnh hưởng tới cách họ đối xử với cha mẹ bạn.

Riêng tư của cha mẹ

• Gõ cửa trước khi vào phòng.
• Không tự ý đọc thư từ, giấy tờ cá nhân.
• Không kể chuyện riêng của cha mẹ cho người ngoài.
• Để cha mẹ có thời gian một mình nếu họ muốn.
• Tôn trọng những mối quan hệ riêng của cha mẹ.

Tóm lại

Hãy gọi cha mẹ đúng tên và nói chuyện với họ như với người lớn, báo trước mỗi thao tác chạm vào người, giữ riêng tư khi hỗ trợ vệ sinh, và để cha mẹ tự làm những gì còn làm được. Đưa ra lựa chọn thay vì quyết định thay, và giữ cho cha mẹ vẫn có vai trò trong gia đình. Điều này đúng cả với người đã sa sút trí tuệ.

Câu hỏi thường gặp