Đây là phép so sánh mà gần như gia đình nào cũng làm, và cũng là phép so sánh hay sai nhất. Lý do: một bên có hoá đơn rõ ràng, bên kia có nhiều khoản không bao giờ xuất hiện trên giấy.
Vì sao dễ so sai
Khi đưa cha mẹ vào cơ sở, mỗi tháng có một con số cụ thể. Khi chăm tại nhà, chi phí rải rác: tiền công, tiền tã, tiền thuốc, tiền điện tăng, tiền chợ tăng, và quan trọng nhất là thời gian của người trong nhà.
Con số rõ ràng luôn trông lớn hơn tổng của nhiều khoản nhỏ mờ nhạt.
Liệt kê đầy đủ phía chăm tại nhà
Khoản lặp lại hằng tháng:
- Tiền công người chăm.
- Ăn ở cho người chăm nếu ở lại.
- Vật tư tiêu hao: tã, khăn, găng tay, dung dịch vệ sinh.
- Thuốc và vật tư y tế.
- Dịch vụ y tế tại nhà nếu có.
- Phần điện nước và sinh hoạt tăng thêm.
Khoản một lần hoặc thỉnh thoảng:
- Cải tạo nhà cho an toàn.
- Giường y tế, đệm chống loét, xe lăn, ghế tắm.
- Thay thế thiết bị khi hỏng.
Khoản không có hoá đơn:
- Thu nhập mất đi nếu có người phải giảm giờ làm hoặc nghỉ việc.
- Ngày nghỉ phép phải dùng để đưa cha mẹ đi khám.
- Chi phí sức khoẻ của chính người chăm về lâu dài.
Liệt kê đầy đủ phía cơ sở
- Phí cơ bản hằng tháng.
- Phụ thu theo loại phòng và mức chăm sóc.
- Vật tư tiêu hao nếu không nằm trong phí cơ bản.
- Thuốc và dịch vụ y tế thêm.
- Chi phí đưa đi khám.
- Tiền cọc.
- Chi phí đi lại của gia đình khi thăm nom.
Khoản cuối nhỏ nhưng có thật, nhất là khi cơ sở ở xa.
Quy về cùng một đơn vị thời gian
Hãy quy mọi khoản về mức hằng tháng trong vòng một hoặc hai năm. Chi phí cải tạo nhà chia đều ra sẽ cho bức tranh công bằng hơn là tính nguyên vào tháng đầu.
Đừng quên chi phí thời gian đi lại
Với phương án chăm tại nhà, người trong gia đình thường phải đi lại nhiều: đưa cha mẹ đi khám, đi mua thuốc, đi mua vật tư, chạy về nhà khi có việc gấp. Với phương án ở cơ sở, chi phí đi lại chuyển thành các chuyến thăm nom.
Hãy ước lượng số lần đi lại mỗi tháng của từng phương án và quy ra thời gian lẫn tiền xăng xe. Khoản này không lớn nhưng thường bị bỏ hẳn khỏi bảng so sánh.
Tính cả rủi ro gián đoạn
Phương án chăm tại nhà phụ thuộc vào một hoặc hai người. Khi người chăm nghỉ đột xuất, ốm, hoặc về quê, gia đình phải xoay xở gấp — thuê người thay với giá cao hơn, hoặc có người phải nghỉ làm.
Phương án ở cơ sở ít rủi ro gián đoạn hơn vì cơ sở có sẵn đội ngũ thay ca. Đây là một giá trị thật, dù không hiện lên thành con số trên bảng tính.
Điểm rẽ nằm ở mức độ cần chăm sóc
Nhìn chung:
- Cha mẹ còn tự làm được nhiều việc, chỉ cần giúp vài giờ mỗi ngày: chăm tại nhà thường rẻ hơn rõ rệt.
- Cha mẹ cần giúp phần lớn sinh hoạt nhưng đêm ngủ yên: hai bên bắt đầu ngang nhau.
- Cha mẹ cần người túc trực cả ngày đêm hoặc cần chăm sóc y tế thường xuyên: cơ sở thường rẻ hơn, vì chi phí nhân lực ở nhà cho hai ca là rất lớn.
Đây là lý do nhiều gia đình bắt đầu bằng chăm tại nhà rồi chuyển sang cơ sở khi tình trạng nặng lên. Đó không phải thất bại mà là điều chỉnh theo nhu cầu.
Tính công người nhà thế nào cho hợp lý
Không cần quy đổi toàn bộ thời gian thành tiền. Nhưng phần thu nhập thực sự mất đi thì phải tính: người con phải nghỉ việc, người phải chuyển sang làm bán thời gian, người phải từ chối cơ hội thăng tiến.
Bỏ qua khoản này, bảng so sánh sẽ luôn nghiêng về chăm tại nhà một cách giả tạo.
Đừng quên chi phí dài hạn với người chăm
Người chăm toàn thời gian trong nhiều năm thường phải trả giá về sức khoẻ và về khả năng quay lại công việc. Đây không phải con số tính được chính xác nhưng phải được đưa vào cuộc bàn.
Phương án kết hợp
Nhiều gia đình chọn giải pháp giữa: cha mẹ ở nhà nhưng đi trung tâm chăm sóc ban ngày, hoặc thuê người chăm theo ca vào giờ khó nhất trong ngày. Hãy tính thêm phương án này vào bảng so sánh vì chi phí thường thấp hơn nhiều so với hai cực.
Tiền không phải tiêu chí duy nhất
Bảng chi phí giúp bạn biết mình đủ sức làm gì, nhưng quyết định cuối còn phụ thuộc vào an toàn của cha mẹ, chất lượng sống của cha mẹ, và sức bền của người chăm. Một phương án rẻ hơn mà không bền được hai năm thì không phải phương án rẻ.
Làm bảng và xem lại định kỳ
Hãy làm bảng so sánh bằng văn bản và chia sẻ cho cả nhà, rồi xem lại mỗi sáu tháng hoặc sau mỗi thay đổi sức khoẻ. Điều đúng năm nay có thể không còn đúng năm sau.
Tóm lại
So sánh công bằng nghĩa là liệt kê cả những khoản không có hoá đơn, đặc biệt là thu nhập mất đi của người chăm. Quy mọi khoản về mức hằng tháng trong một tới hai năm. Điểm rẽ nằm ở mức độ cần chăm sóc: cần càng nhiều giờ thì lợi thế càng nghiêng về cơ sở.
Câu hỏi thường gặp
Chăm tại nhà có thật sự rẻ hơn không?
Tuỳ mức độ cần chăm sóc. Nếu chỉ cần giúp vài giờ mỗi ngày thì thường rẻ hơn; nếu cần người túc trực cả ngày đêm thì có thể ngang hoặc đắt hơn.
Khoản nào hay bị bỏ sót khi so sánh?
Thu nhập mất đi của người trong nhà phải giảm giờ làm để chăm, chi phí cải tạo nhà, và chi phí thiết bị.
Có nên tính công người nhà vào chi phí không?
Nên, ít nhất là phần thu nhập thực sự mất đi. Không tính thì bức tranh so sánh bị lệch và quyết định dễ sai.
Nên so sánh trong bao lâu?
Nên nhìn ít nhất một tới hai năm, vì chi phí cải tạo và thiết bị là khoản một lần còn tiền công là khoản lặp lại hằng tháng.