Thuê người chăm tại nhà: trả công thế nào cho bền

Nhiều gia đình chọn chăm tại nhà rồi rơi vào vòng lặp mệt mỏi: thuê người, làm được vài tháng, người nghỉ, tìm người mới, cha mẹ lại phải làm quen từ đầu. Vòng lặp này tốn kém hơn nhiều so với việc trả công cao hơn một chút từ đầu.

Vì sao người chăm hay nghỉ

• Công việc không được mô tả rõ nên khối lượng thật lớn hơn thoả thuận.
• Không có ngày nghỉ, không có giờ nghỉ trong ngày.
• Bị giao thêm việc nhà ngoài phạm vi chăm sóc.
• Không được tôn trọng trong ứng xử hằng ngày.
• Không được hướng dẫn nên làm sai rồi bị trách.
• Tiền công không tương xứng với mức độ nặng nhọc.

Tiền công chỉ là một trong sáu lý do. Phần lớn trường hợp nghỉ việc đến từ những thứ khác.

Viết bảng mô tả công việc

Trước khi tìm người, hãy ngồi liệt kê thật chi tiết những gì cần làm trong một ngày:

• Hỗ trợ vệ sinh cá nhân: tắm, thay đồ, đánh răng, đi vệ sinh.
• Hỗ trợ ăn uống: chuẩn bị, cho ăn nếu cần.
• Nhắc và hỗ trợ uống thuốc theo đơn của bác sĩ.
• Hỗ trợ đi lại, tập vận động theo hướng dẫn.
• Đổi tư thế nếu người bệnh nằm lâu.
• Giặt giũ đồ cá nhân, dọn phòng của người bệnh.
• Trò chuyện, đọc sách, đi dạo cùng.
• Theo dõi và báo lại các dấu hiệu bất thường.

Bảng này vừa giúp người chăm biết mình phải làm gì, vừa giúp bạn ước lượng đúng khối lượng công việc và mức công hợp lý.

Ghi rõ những việc KHÔNG thuộc phạm vi

Đây là chỗ hay sinh mâu thuẫn. Nếu người chăm được thuê để chăm cha mẹ, thì việc nấu cơm cho cả nhà, dọn nhà, trông cháu không nằm trong phạm vi trừ khi có thoả thuận riêng và trả thêm.

Nói rõ từ đầu dễ hơn nhiều so với điều chỉnh về sau.

Giờ làm và ngày nghỉ

Hãy thoả thuận rõ:

• Bắt đầu và kết thúc lúc mấy giờ.
• Có nghỉ trưa không, bao lâu.
• Mỗi tuần hoặc mỗi tháng nghỉ mấy ngày.
• Ngày nghỉ thì ai thay.
• Làm thêm giờ tính thế nào.
• Nếu ở lại qua đêm thì có được ngủ không hay phải trực.

Điểm cuối rất quan trọng với người ở lại. Trực đêm và ngủ đêm là hai loại công việc khác nhau, và phải trả công khác nhau.

Tính người thay khi người chăm nghỉ

Đây là phần nhiều gia đình bỏ qua, rồi đến khi người chăm xin nghỉ về quê thì cả nhà rối. Hãy chuẩn bị trước: có người thứ hai biết việc, hoặc thoả thuận với một đơn vị cung ứng dịch vụ, hoặc phân công người trong nhà.

Tiền công và cách trả

• Mức công tính theo giờ, theo ngày hay theo tháng.
• Trả vào ngày nào.
• Có thưởng lễ tết không.
• Nếu công việc nặng hơn thì điều chỉnh thế nào.
• Ai lo ăn ở nếu người chăm ở lại.

Điểm thứ tư quan trọng. Tình trạng cha mẹ nặng dần nghĩa là công việc nặng dần. Nếu không có cơ chế điều chỉnh, người chăm sẽ nghỉ khi thấy mình làm nhiều hơn mà công vẫn vậy.

Thử việc trước

Hãy thoả thuận một giai đoạn thử việc và nói rõ điều đó. Trong thời gian này, hãy quan sát cách người chăm ứng xử với cha mẹ khi bạn không có mặt ngay cạnh, và hỏi cảm nhận của cha mẹ.

Cảm nhận của cha mẹ quan trọng nhất, vì họ là người sống với người đó cả ngày.

Hướng dẫn kỹ ngay từ đầu

Đừng cho rằng người chăm tự biết. Hãy dành vài ngày đầu ở cùng để hướng dẫn:

• Thói quen sinh hoạt của cha mẹ.
• Món ăn thích và không ăn được.
• Cách nâng đỡ an toàn.
• Danh sách thuốc, giờ uống, ghi chép thế nào.
• Những dấu hiệu phải gọi cho gia đình ngay.
• Số điện thoại cần gọi trong trường hợp khẩn.

Về thuốc, hãy để bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn cụ thể, và người chăm chỉ làm theo đúng đơn chứ không tự điều chỉnh.

Lập sổ ghi chép hằng ngày

Một quyển sổ đơn giản ghi lại: ăn được bao nhiêu, ngủ thế nào, uống thuốc đủ chưa, có gì bất thường. Sổ này vừa giúp gia đình theo dõi, vừa giúp bác sĩ khi đi khám, vừa bảo vệ người chăm khi có tranh cãi.

Cách ứng xử để giữ người

• Gọi bằng tên, không sai vặt kiểu ra lệnh.
• Hỏi ý kiến về tình trạng cha mẹ, vì họ quan sát nhiều nhất.
• Ghi nhận khi họ làm tốt.
• Góp ý riêng, không trách móc trước mặt người khác.
• Giữ đúng ngày nghỉ đã hứa.
• Trả công đúng hạn.

Những điều này không tốn tiền nhưng ảnh hưởng tới việc người chăm ở lại bao lâu nhiều hơn mức công.

Theo dõi nhưng đừng giám sát quá mức

Gia đình có quyền và nên theo dõi chất lượng chăm sóc, nhưng theo dõi khác với giám sát ngột ngạt. Hãy dựa vào sổ ghi chép, vào tình trạng thực tế của cha mẹ, và vào những lần ghé bất chợt tự nhiên.

Khi phải thay người

Nếu buộc phải đổi người, hãy sắp xếp thời gian chuyển giao để người mới được hướng dẫn bởi người cũ nếu có thể, và giới thiệu dần dần với cha mẹ thay vì thay đột ngột.

Tóm lại

Hãy viết bảng mô tả công việc chi tiết, ghi rõ cả những việc không thuộc phạm vi, thoả thuận giờ làm và ngày nghỉ cụ thể, chuẩn bị sẵn người thay, và có cơ chế điều chỉnh công khi công việc nặng lên. Cách ứng xử hằng ngày quyết định việc giữ được người nhiều hơn mức tiền công.

Câu hỏi thường gặp