Nhiều gia đình vượt qua được cả những giai đoạn chăm sóc nặng nề nhất, rồi lại rạn nứt vì chuyện tiền bạc và công sức không được nói rõ. Phần lớn những mâu thuẫn này phòng được nếu bàn kỹ từ đầu.
Vì sao mâu thuẫn hay xảy ra
- Một người gánh phần lớn công việc trong khi những người khác đóng góp ít.
- Không rõ ai chi bao nhiêu và tiền đi đâu.
- Người ở xa cảm thấy bị gạt ra khỏi các quyết định.
- Người ở gần cảm thấy không được ghi nhận.
- Những ân oán cũ trong gia đình bung ra trong hoàn cảnh căng thẳng.
- Bất đồng về mức độ can thiệp y tế.
- Chuyện tài sản chưa được nói rõ.
Bàn sớm, khi chưa có chuyện gấp
Bàn khi cha mẹ còn khoẻ là cuộc trò chuyện về kế hoạch. Bàn khi đang ở phòng cấp cứu là cuộc tranh luận trong lo âu.
Nếu gia đình bạn chưa từng bàn, hãy chủ động khởi xướng, kể cả khi chưa có gì cấp bách.
Bắt đầu bằng danh sách công việc
Hãy liệt kê ra giấy mọi việc cần làm trong một tuần và một tháng:
- Chăm sóc trực tiếp: tắm, ăn, thuốc, vệ sinh, đi lại.
- Hậu cần: đi chợ, nấu ăn, giặt giũ, mua thuốc.
- Y tế: đặt lịch, đưa đi khám, theo dõi, liên hệ bác sĩ.
- Giấy tờ và tài chính.
- Trực đêm.
- Thăm nom nếu cha mẹ ở cơ sở.
Khi nhìn vào danh sách đầy đủ, người ở xa thường nhận ra khối lượng công việc lớn hơn họ nghĩ nhiều.
Phân công cụ thể
Đừng chia theo kiểu ai rảnh thì giúp. Hãy ghi rõ: ai làm việc gì, ngày nào, tần suất ra sao.
Người ở xa vẫn làm được nhiều việc: lo tài chính, đặt lịch khám, xử lý giấy tờ, gọi điện trò chuyện với cha mẹ hằng ngày, về thay phiên vào những đợt cố định.
Ghi nhận công chăm sóc trực tiếp
Đây là điểm quan trọng nhất và hay bị bỏ qua. Người con ở gần và chăm trực tiếp đang đóng góp rất nhiều dù không chuyển tiền, và nhiều người trong số đó phải giảm giờ làm hoặc nghỉ việc.
Hãy bàn thẳng cách bù đắp: giảm phần đóng góp tài chính, hỗ trợ phần thu nhập bị mất, hoặc các cách khác mà cả nhà thấy hợp lý.
Chuyện tiền bạc
- Cha mẹ có nguồn thu nào.
- Chi phí dự kiến mỗi tháng là bao nhiêu.
- Phần thiếu hụt các con chia thế nào.
- Ai giữ quỹ và ghi chép.
- Báo cáo lại cho cả nhà bao lâu một lần.
- Xử lý thế nào khi có khoản phát sinh lớn.
Hãy dùng một tài khoản riêng cho việc chăm sóc, không trộn với tiền cá nhân. Điều này bảo vệ chính người giữ quỹ.
Ghi lại bằng văn bản
Không cần văn bản pháp lý. Một bản ghi đơn giản chia sẻ cho cả nhà là đủ, gồm:
- Phân công công việc.
- Mức đóng góp tài chính của từng người.
- Ai là đầu mối liên hệ y tế.
- Ai giữ giấy tờ và quản lý quỹ.
- Cách ra quyết định lớn.
- Ngày xem lại tiếp theo.
Lý do cần ghi: sau vài năm, những gì đã nói miệng thường được mỗi người nhớ theo cách có lợi cho mình, và không ai cố ý cả.
Cách dẫn dắt cuộc họp gia đình
- Chọn lúc mọi người không quá bận và không đang căng thẳng.
- Gửi trước nội dung sẽ bàn để ai cũng có thời gian nghĩ.
- Bắt đầu bằng tình hình của cha mẹ, không bắt đầu bằng tiền.
- Để mỗi người nói về khả năng thật của mình.
- Tránh nhắc chuyện cũ không liên quan.
- Kết thúc bằng phân công cụ thể và ngày họp tiếp.
Nguyên tắc quan trọng nhất: bàn về việc phải làm, không bàn về ai thương cha mẹ hơn.
Mời cha mẹ tham gia
Nếu cha mẹ còn minh mẫn, họ nên được tham gia vào những quyết định về cuộc sống của chính mình. Hãy hỏi mong muốn của họ trước khi các con bàn với nhau về phương án.
Khi có người không hợp tác
Không phải gia đình nào cũng đạt được sự đồng thuận. Nếu một người không tham gia dù đã được mời:
- Tiếp tục thông báo tình hình cho họ, đừng cắt liên lạc.
- Ghi lại rằng đã mời và đã thông báo.
- Tập trung vào những người sẵn sàng tham gia.
- Đừng để việc chăm sóc cha mẹ bị đình trệ vì chờ đồng thuận.
Với những bất đồng nghiêm trọng liên quan tới tài sản, hãy tìm ý kiến chuyên môn pháp lý.
Xem lại định kỳ
Tình trạng cha mẹ và hoàn cảnh các con đều thay đổi. Hãy xem lại mỗi quý hoặc mỗi nửa năm, và sau mỗi biến cố sức khoẻ, để điều chỉnh phân công cho phù hợp.
Giữ quan hệ anh chị em
Giai đoạn chăm cha mẹ thường là lần cuối anh chị em phải làm việc chặt với nhau. Cách gia đình vượt qua nó quyết định quan hệ về sau.
Hãy ghi nhận đóng góp của nhau, nói ra khi thấy quá sức thay vì âm thầm chịu rồi oán, và nhớ rằng mọi người đều đang cố trong hoàn cảnh của mình.
Tóm lại
Hãy bàn sớm khi chưa có chuyện gấp, bắt đầu bằng danh sách công việc đầy đủ để khối lượng nhìn thấy được, phân công cụ thể từng người kể cả người ở xa. Ghi nhận công chăm sóc trực tiếp bằng cách bù đắp cụ thể, quản lý quỹ minh bạch bằng tài khoản riêng, ghi lại thoả thuận bằng văn bản, và xem lại định kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nên ghi lại thoả thuận?
Vì trí nhớ mỗi người một khác, và sau vài năm những gì đã nói miệng thường được nhớ theo cách có lợi cho từng người.
Chia việc thế nào cho công bằng?
Không có công thức chung. Hãy dựa trên khả năng thật của từng người và tính cả đóng góp bằng công chăm sóc trực tiếp, không chỉ bằng tiền.
Người chăm chính nên được bù đắp thế nào?
Hãy bàn thẳng chuyện này. Nhiều gia đình bù bằng cách giảm phần đóng góp tài chính hoặc hỗ trợ thu nhập bị mất.
Nên họp gia đình bao lâu một lần?
Nên định kỳ, ví dụ mỗi quý hoặc mỗi nửa năm, và sau mỗi thay đổi lớn về sức khoẻ của cha mẹ.